Przejdź do treści

Hymny i pieśni historyczne

Cztery najstarsze hymny i pieśni religijne w sprawdzonych historycznych przekładach polskich z domeny publicznej.

Bogurodzica

XIII wiek — najstarsza polska pieśń religijna [DP]

Bogurodzica dziewica, Bogiem sławiena, Maria! Twego Syna gospodzina, Matko zwolena, Maria, Zyszczy nam, spuści nam! Kyrie elejson!

Twego dziela Krzciciela, Bożycze, Usłysz głosy, napełń myśli człowiecze! Słysz modlitwę, jąż nosimy! To dać racz, jegoż prosimy: A na świecie zbożny pobyt, Po żywocie rajski przebyt! Kyrie elejson!

Tekst według wydania „Klejnoty poezji staropolskiej” (red. G. B. Baumfeld, Warszawa 1919, Wikiźródła). Słowniczek: sławiena — sławiona; gospodzina — Pana; zwolena — wybrana; zyszczy — pozyskaj; dziela — dla, za przyczyną; zbożny pobyt — godne życie.

Ciebie, Boże, chwalimy (Te Deum laudamus)

Starożytny hymn dziękczynny (IV w.), przekład z „Ołtarzyka polskiego” (1883) [DP]

Zwrotka 1

Ciebie, Boże, chwalimy, Ciebie Panem wyznawamy. Tobie, wiecznemu Ojcu, cała ziemia cześć oddawa. Tobie wszyscy Anieli, Tobie niebiosa i wszystkie mocarstwa, Tobie Cherubim i Serafim nieustannym głosem śpiewają:

Zwrotka 2

Święty, Święty, Święty, Pan Bóg zastępów. Pełne są niebiosa i ziemia Majestatu chwały Twojej.

Zwrotka 3

Ciebie przesławny chór Apostolski, Ciebie Proroków chwalebny poczet, Ciebie świetne wojsko Męczenników chwali. Ciebie po całym okręgu ziemi święty Kościół wyznawa:

Zwrotka 4

Ojca niezmiernego Majestatu, Chwalebnego też i prawdziwego, i jedynego Syna Twego, I Ducha Świętego Pocieszyciela.

Zwrotka 5

Tyś Królem chwały, Chryste. Tyś Ojca przedwiecznym jest Synem. Ty na odkupienie, chcąc przyjąć człowieczeństwo, Nie pogardziłeś panieńskim żywotem.

Zwrotka 6

Ty, skruszywszy żądło śmierci, Otworzyłeś wierzącym królestwo niebieskie. Ty na prawicy Bożej siedzisz we chwale Ojca. Sądzić nas kiedyś, wierzymy, że przyjdziesz.

Zwrotka 7

Przetoż Cię prosimy, racz wspomóc sługi Twoje, Które przenajdroższą krwią odkupiłeś. Spraw, abyśmy byli z Świętymi Twymi Do wiecznej chwały policzeni.

Zwrotka 8

Racz zbawić lud Twój, Panie, i błogosław dziedzictwu Swojemu. I zarządzaj nim, podwyższając je aż na wieki. Każdego dnia błogosławimy Ciebie I chwalimy Imię Twoje na czas wieczny i na wieki wieków.

Zwrotka 9

Racz, Panie, dnia tego od grzechu nas zachować. Zmiłuj się nad nami, Panie, zmiłuj się nad nami. Niech będzie miłosierdzie Twoje, Panie, nad nami, Gdy pokładamy nadzieję w Tobie. W Tobiem, Panie, nadzieję położył, niech nie będę zawstydzon na wieki.

Pełna historyczna wersja polska z „Ołtarzyka polskiego katolickiego nabożeństwa” (Grudziądz 1883, Wikiźródła).

Stała Matka boleściwa (Stabat Mater)

Sekwencja pasyjna (XIII w.), Śpiewnik kościelny ks. M. M. Mioduszewskiego (1838) [DP]

Zwrotka 1

Stała Matka boleściwa, Pod krzyżem bardzo troskliwa, Na którym Jej Syn wisiał.

Zwrotka 2

Której duszę tak strapioną, Wielkim żalem obciążoną, Miecz boleści przenikał.

Zwrotka 3

O, jak smutna i strapiona Matka ta błogosławiona Syna jednorodzonego.

Zwrotka 4

Która płakała i łkała, Z żalu drżała, gdy widziała Mękę Syna miłego.

Zwrotka 5

Któż jest serca tak twardego, By dziś z Matką Pana swego Bardzo rzewno nie płakał?

Zwrotka 6

Któż by się nie wzruszył w sobie, Pomniąc o ciężkiej żałobie Matki z Synem jedynym?

Zwrotka 7

Dla złości ludu swojego Widziała tak zmęczonego Jezusa, Syna swego.

Zwrotka 8

Widziała kochanka swego, Od wszystkich opuszczonego, Gdy na krzyżu umierał.

Zwrotka 9

Cna Matko, źródło miłości, Niech czuję gwałt twej żałości, Dozwól mi z sobą płakać.

Zwrotka 10

Spraw, by miłością pałało Serce me, dając się cało Bogu swemu w przysługę.

Zwrotka 11

Święta Matko, dopuść na mnie, Niech ran Syna twego znamię Mam w sercu mym wyryte.

Zwrotka 12

Twego Syna zranionego, Tak bardzo dla mnie zbitego, Ze mną mękę podzielaj.

Zwrotka 13

Niech z tobą płaczę prawdziwie, Patrząc na krzyż żałośliwie, Dokąd duch z ciałem żyje.

Zwrotka 14

Pragnę stać pod krzyżem z tobą, Dzielić się z twoją osobą Tak surowym płaczem twym.

Zwrotka 15

Ze wszech Panien Panno zacna, Bądź tak, proszę, na mnie baczna, Daj się z sobą napłakać.

Zwrotka 16

Niech gorzką śmierć Pańską noszę, Krzyż i rany Jego, proszę, Niech na sercu uważam.

Zwrotka 17

Niech mnie zranią rany Jego, Niech znam moc krzyża świętego Przez miłość Chrystusową.

Zwrotka 18

Jego zapał niech mam w sobie, Poruczenie, Panno, w tobie Niechaj mam dnia sądnego.

Zwrotka 19

Niech mnie ten krzyż Pański broni, Śmierć Chrystusowa ochroni, Niech wspiera łaska Jego.

Zwrotka 20

Kiedy ciało pójdzie w ziemię, Niech dusza niebieskie plemię, Wiecznej chwały nie traci.

Pełne 20 zwrotek według „Śpiewnika kościelnego” ks. Michała Marcina Mioduszewskiego (Kraków 1838, Wikiźródła).

Przyjdź, Duchu Stworzycielu (Veni Creator Spiritus)

Hymn do Ducha Świętego (IX w.), przekład z „Ołtarzyka polskiego” (1883) [DP]

Zwrotka 1

Przyjdź, Duchu Stworzycielu, Umysły Twoich nawiedź, Napełnij z niebios łaską Te piersi, któreś stworzył.

Zwrotka 2

Coś jest Pocieszycielem, Tyś Boga dar najwyższy, Zdrój żywy, ogień, miłość I Ducha namaszczenie.

Zwrotka 3

Tyś siedmioraki w darach, Prawicy Bożej palec, Obiecan nam od Ojca, Wzbogacasz mową usta.

Zwrotka 4

O, zapal światłość zmysłom, Wlej miłość Twoją w serca, Co słabe w naszym ciele, Ukrzepiaj mocą trwałą.

Zwrotka 5

Daleko odmieć wroga I pokój daj co rychlej, Za wodzą idąc Twoją, Niech ujdziem wszelkiej szkody.

Zwrotka 6

Niech przez Cię znamy Ojca, Niech znamy też i Syna, I w Ciebie, Ducha obu, Niech wszego wierzym czasu.

Zwrotka 7

Bądź Bogu Ojcu chwała, Synowi, co wstał z martwych, I Pocieszycielowi Na wieki wieków. Amen.

Klasyczny polski przekład z „Ołtarzyka polskiego” (Grudziądz 1883, Wikiźródła).